Ligjvënësit e New Yorkut kërkojnë pauzë trevjeçare për qendrat e të dhënave

Ligjvënësit e shtetit të New Yorkut kanë paraqitur një projektligj që synon të vendosë një moratorium trevjeçar për ndërtimin e qendrave të reja të të dhënave, duke hapur një debat të fortë mbi çmimin real të bumit të inteligjencës artificiale dhe ekonomisë digjitale. Propozimi vjen në një moment kur kërkesa për infrastrukturë kompjuterike po rritet me ritme të paprecedenta, e nxitur nga modelet e avancuara të AI-së, shërbimet cloud dhe përpunimi masiv i të dhënave.

Sipas projektligjit, shteti do të ndalonte përkohësisht dhënien e lejeve të reja për qendrat e të dhënave, ndërsa agjencitë shtetërore do të kryenin një vlerësim të thelluar të ndikimit të tyre në rrjetin energjetik, mjedisin dhe komunitetet lokale. Qëllimi, sipas autorëve të nismës, nuk është ndalimi i përhershëm i industrisë, por krijimi i hapësirës për rregulla më të qarta dhe më të forta. Qendrat e të dhënave janë ndër konsumatorët më të mëdhenj të energjisë elektrike. Ato kërkojnë furnizim të vazhdueshëm, sisteme intensive ftohjeje dhe, në shumë raste, përdorim të konsiderueshëm të ujit. Kritikët e zgjerimit të shpejtë argumentojnë se kjo barrë po bie gjithnjë e më shumë mbi rrjetet ekzistuese dhe mbi faturat e qytetarëve, veçanërisht në një shtet që tashmë po përballet me kosto të larta energjie.

Përkrahësit e moratoriumit theksojnë se New York rrezikon të mbetet prapa objektivave të veta klimatike nëse lejon rritjen e pakufizuar të kësaj infrastrukture. Ata argumentojnë se, pa standarde më të rrepta për eficiencën energjetike dhe burimet e rinovueshme, qendrat e të dhënave mund të minojnë përpjekjet për uljen e emetimeve dhe tranzicionin drejt energjisë së pastër. Nga ana tjetër, industria teknologjike dhe disa grupe biznesi paralajmërojnë se një ndalesë trevjeçare mund të ketë pasoja ekonomike. Qendrat e të dhënave sjellin investime të mëdha, krijojnë vende pune dhe e pozicionojnë New Yorkun si nyje strategjike për ekonominë digjitale. Kundërshtarët e projektligjit thonë se kompanitë mund të zhvendosin investimet në shtete të tjera më pak rregulluese, duke e dobësuar konkurrueshmërinë e rajonit. Debati në New York nuk është i izoluar.

 Shtete të tjera amerikane po përballen me dilema të ngjashme, teksa përhapja e AI-së po riformëson nevojat infrastrukturore në të gjithë vendin. Pyetja thelbësore nuk është nëse qendrat e të dhënave janë të nevojshme, por si dhe me çfarë kushtesh duhet të ndërtohen. Moratoriumi i propozuar sinjalizon një ndryshim toni: nga entuziazmi i pakushtëzuar për rritjen teknologjike drejt një qasjeje më të kujdesshme, ku peshohen kostot afatgjata për shoqërinë. Vendimi përfundimtar pritet të përcaktojë jo vetëm të ardhmen e industrisë së të dhënave në New York, por edhe mënyrën se si shtetet amerikane do të menaxhojnë presionin e epokës së AI-së.