Pas 2,000 vitesh, sizmografi i parë në botë është gati të rindërtohet

Në vitin 132 pas Krishtit, një intelektual kinez shpiku një pajisje të aftë për të ndjerë tërmetet në distancë dhe për të treguar drejtimin e tyre. Për shekuj me radhë, besohej se ishte një legjendë. Sot, një ekip shkencor në Kinë është i bindur se e ka deshifruar funksionimin e saj dhe po përgatitet ta rindërtojë atë, copë pas cope.

Në shikim të parë, dukej si një objekt ceremonial: një urnë e madhe prej bronzi, e zbukuruar me tetë dragonj që mbanin sfera metalike të varura mbi tetë bretkosa. Por sipas kronikave bashkëkohore, ai instrument misterioz zbuloi tërmetet edhe kur askush nuk i ndjeu ato.

Sot e njohim si Houfeng Didong Yi, sizmografi i parë i dokumentuar në histori. Një pararendës i kësaj veçorie të pabesueshme të Android-it.

Përshkrimi i tij shfaqet në tekstet zyrtare të Dinastisë Han, të cilat ia atribuojnë shpikjen e tij Zhang Heng, një astronom, matematikan dhe inxhinier. Por zhdukja e çdo mostre fizike dhe pamundësia për ta rikrijuar atë me sukses kanë nxitur skepticizëm për shekuj me radhë, të paktën deri më sot.

Xu Guodong, profesor i asociuar në Institutin Hebei të Parandalimit të Fatkeqësive, drejtoi një studim që ofron, për herë të parë, një model në përputhje me atë që është transmetuar. Rindërtimi i tij, bazuar në mekanikën strukturore dhe tekstet e lashta, identifikon tre komponentë kryesorë: një strukturë shkaktuese të frymëzuar nga një lavjerrës i konzoluar, një sistem transmetimi me levë dhe një mekanizëm kyçjeje që siguron një tregues të qartë të drejtimit të tërmetit.

Zemra e pajisjes është një “shtyllë qendrore”, shpesh e keqinterpretuar si një kolonë e paqëndrueshme, e riinterpretuar si një shufër e gjatë e ankoruar në tokë, e ngjashme me një shkop magjik të pjerrët. Me dridhjen më të vogël të tokës, maja e saj amplifikon dridhjen dhe shkakton rënien e sferës.

Nëse vetëm njëri prej tyre lëviz, kjo do të thotë që sistemi mund të dallojë edhe dridhjet më të vogla pa alarme të rreme.

Megjithatë, mbetet një pyetje: si mundi një instrument i shekullit të dytë të përcaktonte drejtimin e epiqendrës me kaq saktësi? Përgjigja, sipas Xu, është se pozicionimi i pajisjes duhej të përkonte me orientime specifike në lidhje me thyerjet. Ndoshta një rastësi, ndoshta jo: fakti është se funksionoi.

Sigurisht, nëse do të mund të replikonim diçka të tillë, por me teknologjinë e sotme, ngjarje si tërmeti i Kamçatkës mund të kenë më pak pasoja tek njerëzit ose pronat.